مقالات عمومی

کتاب های الکترونی چیست ؟

با پیشرفت علم و تکنولوژی و رواج روز افزون ابزار الکترونیکی و تأثیرشان بر زندگی انسان، تمامی مسائل روزمره بشر با دنیای الکترونیک و دیجیتال پیوند خورده است.  دنیای چاپ و نشر نیز به این فکر درآمد تا از دنیای دیجیتال عقب نماند و از این تکنولوژی در تولید کتاب استفاده نماید. این شکل از کتاب ‌ها ‌توانستند سریع‌تر از همیشه در دسترس مردم قرار بگیرند به همین دلیل به سرعت در بین افراد طرفدارانی را پیدا کردند. با تولید و رواج کتاب های الکترونیکی، مهندسین به این نتیجه رسیدند که دنیای دیجیتال محدودیت های دنیای چاپ را نداشته و می تواند قابلیت های دیگری را به کتاب های الکترونیکی اضافه کنند. به همین دلیل در تعریف کتاب های دیجیتال و الکترونیکی، جمله ­ی”نسخه دیجیتال کتاب مکتوب” به چشم نمی خورد. در کتاب های دیجیتال یا الکترونیکی علاوه بر متن مکتوب کتاب، صوت، تصاویر و ویدئوهایی برای خواننده ارسال می شود. این ویژگی ها علاوه بر اینکه مزایای کتاب دیجیتال را دارند، مطالعه کتاب را با تحولی عظیم رو به رو کرده است و این قابلیت ها در فهم خواننده کتاب تأثیر به سزایی داشته است.

 

کتاب های دیجیتال که در رایانه ها اجرا می شوند به صورت فایل های  PDF, HTML, WORD TEXT و فایل‌های اجرایی EXE تهیه می شوند.

مزایای استفاده از کتاب های الکترونیکی

استفاده از کتاب های الکترونیکی به سرعت رواج پیدا کرد و طرفداران زیادی را در بین خوانندگان کتاب پیدا کرد. علت رواج این کتاب های الکترونیکی مزایای زیاد این کتاب ها است. از مزایای کتاب های الکترونیکی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
  • دسترسی از راه دور

آموزش های آنلاین و آموزش های از راه دور، زمان های زیادی است که ذهن مؤسسات و آموزشگاه ها را به خود جلب کرده است. از طرفی دیگر فاصله بین شهر ها و فاصله برخی ازبهر با کتابخانه‌های بزرگ، دسترسی برخی از متقاضیان کتاب را مشکل کرده بود. اما کتاب های الکترونیکی دسترسی به یک کتاب را از راه دور امکان پذیر کرده است.
کتابخانه های الکترونیکی نیز در راستای کتاب الکترونیکی تشکیل شدند. کتابخانه های الکترونیکی حاوی کتاب هایی هستند که متقاضیان کتاب به علت راه دور، به سختی می توانستند به آن کتاب دسترسی پیدا کنند.
  • حمل آسان کتاب‌های الکترونیک
کتب چاپی اکثراً دارای وزن هستند و حمل و نقل آن‌ها برای خوانندگان کمی دشوار است. از طرفی دیگر کتاب های چاپی امکان پاره شدن، کثیف شدن و خیس شدن را دارند که همه این ها باعث خراب شدن کتاب می شود. این در حالی است که کتاب های الکترونیکی وزنی نداشته و در تلفن همراه شما و یا در رایانه شما ذخیره می شوند و امکان خرابی آن ها در صورت جا به جایی وجود ندارد.

 

  • سهولت انتقال در عین یکپارچگی مطالب
کتاب های الکترونیکی تنها اختصاص به کتاب های چاپ شده ندارند، خیلی از مقالات، پژوهش ها و به  طور کلی اطلاعات به صورت کتاب های الکترونیکی می توانند به سرعت بین متقاضیانشان در سراسر دنیا جا به جا شوند. البته لازمه انتقال و جا به جایی کتاب های الکترونیکی اینترنت و دستگاه های دیجیتال است. کتاب های الکترونیکی در فضای وب منتشر شده و به صورت download و یا به شکل ضمیمه به ایمیل (attachment)، عرضه می شوند و توسط مخاطب کتاب  در دیسک و یا CD-ROM قابلیت ذخیره شدن دارند. از همه مهم‌تر این انتقال در اصل متن کتاب، کیفیت آن تغییری ایجاد نمی کند.
  • انسجام مطالب و تنوع کاربرد
کتاب های الکترونیکی چون بیشتر از کتاب های چاپی می توانند در دسترس کاربران اینترنت قرار بگیرند، توقع می رود که سطح مطالعه و آگاهی جامعه نیز به واسطه این کتاب های افزایش یابد. در کتاب های الکترونیکی دسته بندی مطالب و فهرست بندی آن ها با سهولت بیشتری انجام می شود. به همان نسبت دسترسی به قسمت های مختلف کتاب های الکترونیکی نیز ساده تر و راحت تر است.
  • تبادل بینابین مطالب با یکدیگر
در زمان تألیف یک کتاب، نویسنده همواره در تلاش است که خواننده خود را برای خواندن ادامه مطالعه کتاب ترغیب کند. از آنجایی که کتاب های الکترونیکی سهولت نگهداری دارند و به یاد سپاری مطالب در آن ها راحت‌تر است  و خواننده کتاب الکترونیکی به راحتی می تواند به قسمت های مختلف کتاب از جمله مطالب نشان دار شده، دسترسی داشته باشد، (به طور کلی کنترل بر روی مطالب کتاب زیاد است)، خواننده همواره مشتاق است که به مطالعه ادامه کتاب بپردازد. در کتاب های الکترونیکی امکان تبادل بینابین مطالب و نیز مرور هم‌زمان آن‌ها با یکدیگر وجود دارد که خود قابلیتی دیگر برای کتاب های الکترونیکی است. همان‌طور که در ابتدای متن توضیح داده شد کتاب های الکترونیکی قابلیت اضافه کردن صوت، ویدئو و … را داشته و این قابلیت ها جذابیت کتاب را برای خواننده بیشتر می کند.

  • پشتیبانی از امکانات مالتی مدیا
مالتی مدیا نرم افزاری هایی هستند که قادرند فرمت های مختلف یک فایل را به یکدیگر تبدیل کنند. کتاب‌های الکترونیکی حتی می‌توانند این امکان را داشته باشند که به مطالب کتاب گویا تبدیل شوند و خواننده کتاب، بتوانند به کتاب گوش دهند! نرم‌افزارهایی چون Microsoft Reader از امکانات بسیار خوبی از جمله خواندن متون برخوردار می‌باشند. این مطلب صرفاً جالب است، اما برای افرادی مثل نابینایان و یا کسانی که مشکل خواندن مطالب را دارند، نویدبخش عصری تازه در آموزش و اطلاع‌رسانی است.
سهولت کار و اجرا
کتاب ها الکترونیکی به صورت فرمت های EXE تهیه می شوند. این جمله به این معنا است که محدودیت نوشته های تایپی در نرم افزار های مختلف در این کتاب های الکترونیکی برطرف شده است. برای روشن شدن موضوع این مطلب را با مثالی ادامه می دهیم. برای تایپ مطالب در دنیای دیجیتال از نرم افزار های چون Word استفاده می شود. اما این نرم افزا ها محدود بوده و اگر مطالب در یکی از نسخه های این نرم افزار نوشته شده باشد در نسخه دیگر آن قابلیت اجرا ندارند. حتی با جا به جایی رایانه امکان تغییر در فایل تایپی وجود دارد.
و یا اگر از نرم افزارهای غیر متداول جهت تایپ متن استفاده کرده باشید، رایانه بعدی که قرار است متن در آن اجرا شود، امکان دارد آن نرم افزار را نداشته باشد. این محدودیت ها باعث می شود که این مطلب الکترونیک قابلیت خود را از دست بدهد. به همین دلیل کتاب های الکترونیکی به صورت EXE تهیه می شوند؛ یعنی شما کتاب الکترونیکی خود را صرف نظر از نوع سیستم عامل و یا وجود نرم‌افزاری برای خواندن آن، ساده‌تر از ورق زدن یک روزنامه خواهید خواند، از امکانات بسیار جالب دیگر آن کتاب الکترونیک این است که حتی می‌توانید از درون کتاب برای نویسنده آن ایمیل بفرستید.

 

  • امکان ترجمه و بررسی یک واژه تنها با یک کلیک
در کتاب های چاپی آنچه که در اختیار دارید تنها یک کتاب است و شما تنها به معلومات نویسنده در رابطه با یک واژه (در قسمت پیوست ها) دسترسی دارید. برای بررسی بیشتر واژه شما باید کتاب را کنار گذاشته و به سراغ کتاب دیگری بروید و یا با استفاده از اینترنت شروع به جست و جو کنید. این در حالی است که کتاب های الکترونیکی این قابلیت را دارند تا با یک کلیک ساده به انواع دیکشنری ها و دایره المعارف های مختلف و مد نظر خود مراجعه کنید. البته لازمه این کار دسترسی به اینترنت ، اپلیکیشن هایی یا نرم افزار هایی است که قبلاً بر سیستم خود نصب کرده اید.
  • کتاب های الکترونیکی دوست دار طبیعت و محیط زیست هستند
برای چاپ و نشر کتاب های چاپی، نیاز به کاغذ و تخریب طبیعت است. این در حالی است که برای کتاب های الکترونیکی به منابع طبیعی کمی نیاز است. بسیاری از دوستداران طبیعت برای حفاظت از آن به ترویج و تشویق استفاده از کتاب های الکترونیکی روی آورده اند.
روش های ساخت کتاب الکترونیک
مانند چاپ و نشر کتاب ها فیزیکی، برایی ساخت کتاب های الکترونیکی نیز نیاز به ابزار و مواردی است. این ابزار عبارت‌اند از:
  1. تایپ متون نوشته شده توسط نویسنده در فرمت متن الکترونیکی
  2. تهیه نرم افزار هایی چون Front Page یا برنامه‌های مشابه دیگر طراحی سایت
  3. تهیه نرم‌افزاری تبدیل این متون تایپی به قالب الکترونیکی.
کتاب های الکترونیکی معمولاً با دو فرمت EXE و PDF تهیه و انتشار می یابند. برخی از نویسندگان مطالب خود را به صورت فایل های PDF ارائه می‌دهند. این فرمت از فایل های تایپی از طریق فایل های  Word تهیه شده که کار ساده است اما معایبی نیز دارد. اول اینکه این فایل های PDF برای اجرا به نرم افزار هایی چون Adobe Acrobat Reader ، Writer و Distiller و … دارند. این نرم افزار ها در دسترس نباشند مطالعه کتاب برای خواننده امکان پذیر نیست.  گاهی کیفیت فایل های  PDF در زمان انتقال و اجرا در نرم افزار های مختلف تغییر می کند که این کار کیفیت نهایی کتاب الکترونیکی را کاهش می دهد.
برای رفع این مشکل کتاب های الکترونیکی را در قالب EXE تهیه کرده و در دسترس خواندگان قرار می دهند. این کتاب های الکترونیکی EXE خود اجرا بوده و برای ساختشان نیاز به نرم افزار های خاص است. چون نویسندگان و ناشران افراد محدودی هستند امکان داشتن برنامه های خاص برای آن ها ساده تر از خوانندگان است. برای تولید کتاب های الکترونیکی ناشران معمولاً از دو دسته نرم افزار استفاده می کنند:
  1. نرم‌افزارهایی که فایلهای html و متنی را به فرمتی غیر از EXE تبدیل می‌کنند.
  2. نرم‌افزارهایی که فایلهای html را به EXE تبدیل می‌کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *